۱۳۹۶ دوشنبه ۲۹ آبان
جستجو ورود اعضاء نقشه سایت
اداره کل تشریفات
صفحه اصلی
آثار و ابنيه تاريخي اصفهان

ميدان نقش جهان

نقش جهان عصاره و چكيده هنر معماري، تزئينات و صنايع دستي هنرمندان و معماران ايراني، در دوره اسلامي است. اين ميدان بزرگ با وسعتي افزون بر هشتاد هزار متر مربع در خلال سالهاي 1000 تا 1011 هـ . ق در دوران سلطنت شاه عباس اول صفوي، توسط معماراني نظير استاد علي اكبر اصفهاني بنا شد تا شكوه پايتخت جديد صفوي را تكميل نمايد. ميدان بزرگ نقش جهان دومين ميدان بزرگ جهان به عنوان قلب تپنده اصفهان چهار عنصر تشكيل دهنده ساختار اجتماعي و فرهنگي ايران آن عصر يعني مذهب، سياست و فرهنگ و اقتصاد (مسجد جامع عباسي، مسجد شيخ لطف اله، كاخ عالي قاپو و بازار قيصريه) را در خود جاي داده است تا نمادي زيبا و باشكوه از فرهنگ و تمدن ايران در عصر امپراطوري صفوي باشد.


مسجد امام

كتيبه سر در مسجد به خط ثلث علي رضا عباسي حاكي از آن است كه شاه عباس اين مسجد را از مال خالص خود بنا كرده و ثواب آن را به روح جد اعظم خود شاه طهماسب اهدا نموده است.

گنبد عظيم مسجد 52 متر، ارتفاع مناره هاي داخل آن 48 متر و ارتفاع مناره هاي سر در آن در ميدان امام 42 متر است. از نكات جالب اين مسجد انعكاس صوت در مركز گنبد بزرگ جنوبي آن است . 

ساختمان مسجد در سال 1019 هجري برابر با 1611 ميلادي شروع شد و در سال 1038 هجري برابر با 1629 ميلادي به پايان رسيد. اين مسجد به عنوان يك بناي عمومي براي استفاده مردم ساخته شد.

سردر زيبا و با شكوه مسجد با كاشي معرق است اما بقيه قسمت ها با كاشي خشت تزئين گرديده است. بسياري از محققين و مطلعين تاريخ صفويه علت اينكه كاشي هاي سردر با داخل مسجد تفاوت دارند را در عجله اي مي دانند كه شاه عباس اول براي اتمام مسجد داشت.

معمار مسجد استاد علي اكبر اصفهاني معمار برجسته عصر صفوي است كه نام او در كتيبه بالاي سردر آمده است. مسجد در عصر صفويه به نام هاي مسجد مهديه، مسجد المهدي و در كتب و منابع و سفرنامه ها به نام هاي ديگر همچون مسجد جامع عباسي و مسجد سلطاني ناميده مي شد مسجد شاه نيز يكي ديگر از اسامي مسجد بود.

سردر ورودي رفيع و با شكوه مسجد با مناره هاي طرفين بر زيبائي بنا مي افزايد. اين سردر با كاشي هاي تزئيني چند رنگ همراه با نقوش گل و گياه و پرنده و مقرنس هاي پوشيده از كاشي هاي معرق با نقش هاي متنوع و زيبا تزئين شده است.

در بالاي كتيبه سردر غرفه اي است كه كاشي كاري آن بسيار جالب توجه است. شكل دو طاووس كه در طرفين يك گلدان قرار گرفته و با كاشي هاي معرق تزئين شده اند از ديدني هاي مسجد به شمار مي روند.

در اصلي مسجد در زمان سلطنت شاه صفي جانشين شاه عباس اول نصب شده است. قطعه اي كه با مصراع «شد در كعبه در سپاهان باز» با خط نستعليق بسيار زيبا بر در نوشته شده ماده تاريخ نصب اين در يعني سال 1047 هجري را بيان مي دارد. در قسمت هاي مختلف لوحه هائي به چشم مي خورند كه بيانگر بخشودگي برخي از ماليات ها در دوران هاي مختلف است.

سنگ مشهور به سنگ شاخص كه در چهار فصل ظهر شرعي را نشان مي دهد در مدرسه سليمانيه قرار دارد. محاسبه و تعبيه و نصب اين سنگ از ابتكارات و ابداعات شيخ بهائي دانشمند بي نظير عصر شاه عباس اول است. اين سنگ شاخص ظهر شرعي را در طول چهارفصل سال نشان ميدهد.

ايوان سرپوشيده شمالي مسجد فضاي وسيع و بلندي است كه سر تا سر آن را كاشيكاري بسيار زيبائي فرا گرفته است. گنبد با عظمت و رفيع مسجد كه به صورت دوپوش ساخته شده بر روي اين صحن قرار دارد. اين گنبد را بزرگترين و پركارترين و استادانه ترين آثار معماري قرن 11 هجري مي دانند.

از خصوصيات اين گنبد كه حدود 52 متر ارتفاع دارد انعكاس صدا است. و اين به خاطر دو پوش بودن گنبد و فضاي 16 متري بين دو گنبد است.

در همين صحن منبر سنگي مرمري يكپارچه نفيسي واقع شده كه از شاهكارهاي سنگتراشي آن روزگار است. اين صحن بوسيله دو دهانه عريض به شبستان هاي مجاور راه دارد. سطح نماي داخلي اين دو شبستان نيز پوشيده از كاشيكاري و كتيبه هاي نفيس و زيباست.

در دو سوي ايوان جنوبي مسجد دو شبستان وسيع ساخته شده كه مجموعه اي از ويژگي هاي معماري پيشرفته قرون 10 و 11 هجري را به نمايش مي گذارند.

طبقه فوقاني كه در قسمت شمالي مسجد واقع شده داراي غرفه هائي است كه در دوران صفويه به محل زندگي طلاب علوم ديني اختصاص داشت.

مسأله اي كه در مسجد امام جلب توجه مي كند و اكثر سياحان و جهانگردان نيز به آن اشاره كرده اند و معماران و مهندسين نيز آن را يكي از استادانه ترين شگردهاي معماري به حساب آورده اند مسأله رعايت جهت قبله در مسجد است. سازندگان مسجد طوري سردر را درست كرده اند كه با عبور از ميان ايوان ورودي بدون آنكه احساس شود، نيم چرخي به سمت راست زده مي شود. در حقيقت معمار برجسته اين اثر با يك زاويه 45 درجه مسجد را در جهت قبله قرار داده است.

به طور كلي مسجد امام اصفهان با مناره هاي رفيع و ايوان هاي سر به فلك كشيده و شبستان هاي عالي و محراب هاي نفيس و همچنين با طرح يكپارچه و متوازن خود از شاهكارهاي بي نظير و مسلم معماري زمان صفويه است. مسجدي كه در عصر خود از عجايب زمان بوده و در حقيقت نيز به دليل زيبائي طرح، عظمت، ابعاد و شكوه و جلال كاشيكاري هايش چنين است و ... ستاره درخشان هنر عصر صفوي است.

 

مسجد شيخ لطف الله

از ويژگي هاي خاص اين مسجد نداشتن صحن و مناره كه در تمامي مساجد اسلامي جزء لاينفك بنا است، چرخش 45 درجه اي كه از محور شمال به جنوب نسبت به محور قبله دارد، گنبد كم ارتفاع مسجد، محراب بي بديل مسجد وكتيبه هاي نفيس و طره هاي سردر كه درون گلدان مرمرين جاي گرفته اند.

در ضلع شرقي ميدان نقش جهان و روبروي كاخ عالي قاپو، مسجدي واقع شده كه در دوران صفويه آن را مسجد صدر و فتح الله نيز مي ناميدند. طرح اين مسجد در زماني كه نقشه چهارباغ و باغ هزارجريب به مرحله اجرا درآمد ريخته شد و در دوراني كه معماري صفويه به شكوفايي رسيده بود مورد بهره برداري قرار گرفت. آنچه مسجد شيخ لطف الله را در عداد نمونه هاي بارز هنر ايراني- اسلامي قرار مي دهد اندازه كوچك و هماهنگي آن با بناهاي اطراف ميدان است.

سردر زيبا و پركار مسجد در سال 1012 به پايان رسيد اما بقيه مسجد و تزئينات كاشيكاري آن تا سال 1028 هجري بطول انجاميد.

كتيبه سردر كه به خط ثلث بسيار زيبا با كاشي سفيد معرق بر زمينه لاجوردي نوشته شده سال 1012 و امضاء عليرضا عباسي خوشنويس برجسته عصر صفوي را نشان مي دهد

مسجد را شاه عباس اول به احترام و افتخار شيخ لطف الله جبل عاملي روحاني شيعه آن روزگار كه از لبنان به ايران آمده بود ساخته است تا به عبادت اهل حرم و خود وي اختصاص داشته باشد. مدرسه اي نيز در كنار مسجد براي تدريس اين دانشمند برجسته ساخته شد كه امروز اثري از آن نيست.

شايد به همين دليل است كه جهانگردان اروپائي عصر صفوي كه هر بنائي را با كنجكاوي و موشكافي بازديد كرده اند كمتر از اين مسجد مطلب نوشته اند و فقط پيتر و دولاواله به توصيف آن پرداخته است. اوژن فلاندن فرانسوي نيز در زمان قاجار درباره آن مطلب نوشته است. (يكي از سياحان خارجي معتقد است به دليل اختصاصي بودن مسجد كسي را به داخل راه نمي داده‌اند)

از ويژگيهاي مسجد چرخش 45 درجه اي است كه از محور شمال به جنوب نسبت به محور قبله دارد. اين گردش كه در اصلاح معماران سنتي ايران «پاشنه» ناميده مي شود چنان ماهرانه صورت گرفته كه به هيچ روي توجه بيننده را جلب نمي كند.

اين چرخش باعث شده تا بازديد كننده پس از گذشتن از مدخل تاريك و بعد از عبور از راهرو طويل متصل به آن به فضاي اصلي و محوطه زير گنبد وارد شود.

گنبد كم ارتفاع مسجد حاوي خطوط اسليمي است كه به طرز باشكوهي بر زمينه خاكي رنگ گنبد گسترده شد، هماهنگي بي نظيري را در نقش و طرح و رنگ به نمايش مي گذارد.

محراب بي بديل مسجد شيخ لطف الله كه تاريخ 1028 و امضاي محمد رضا بن استاد حسين بنا اصفهاني را بر خود دارد از شاهكارهاي معماري و هنر اسلامي ايراني است كه هر بيننده را به اعجاب و تحسين وامي دارد.

كتيبه خارجي گنبد به خط ثلث با كاشي سفيد معرق بر زمينه لاجوردي حاوي سوره هاي قرآن كريم است. خطوط كتيبه هاي داخل گنبد مسجد را عليرضا عباسي و خطاط ديگري كه شهرت چنداني ندارد و نام او استاد باقر بنا است نوشته اند.

مضمون اين كتيبه ها آيات قرآني و عبارت مذهبي است. علاوه بر آن خطوط بنائي با كاشي مشكي بر زمينه سفيد آيات قرآني كتابت شده است.

در چهارگوشه داخل مسجد نيز بار ديگر آياتي با خط ثلث سفيد بر زمينه لاجوردي با كاشي سفيد معرق نوشته شده است. در ضلع شرقي و غربي مسجد شيخ لطف الله اشعاري به زبان عربي كه آن هم به خط ثلث است نوشته شده كه بنا به اظهار كارشناسان سراينده آنها شيخ بهائي است. خطاط اين كتيبه ها نيز باقر بنا است.

در جلو مسجد حوض 8 گوش بسيار زيبائي وجود داشته كه پيوسته لبريز از آب بوده است. اين حوض را در اواخر دوره قاجار خراب كرده اند.

اگر چه اختصاصي بودن مسجد باعث شده كه سياحان كمتري درباره آن مطلب بنويسند اما مي توان ادعا كرد مسجد شيخ لطف الله در عداد آثار شاخص و مشهور عصر صفويه است.

وجود كتيبه هاي نفيس و طره هاي سردر كه در درون گلدان مرمرين جاي مي گيرند آنچنان زيبائي جاودانه در ذهن يننده بيدار مي كنند كه اين يقين براي او حاصل مي شود كه معماري اين اثر الهامي بوده است. زيرا داراي حالت ويژه و منحصر بفرد نماز انسان با خداوند است.

 

كاخ عالي قاپو

اصل بنا در دوره شاه عباس اول احداث شده و در دوره جانشينان او الحاقات و تعميراتي در آن انجام شده است. ساختمان داراي 5 طبقه است كه هر طبقه تزئينات مخصوصي دارد. اگر چه اين قصر در دوره هاي بعد از صفويه لطمات فراوان ديده است، هنوز نيز شاهكارهائي از تزئينات و نقاشي هاي عصر صفويه در آن، بينندگان را به تحسين وا مي دارد.

عالي قاپـو مركب از دو كلمه «عالي» و «قاپو» است كه با هم به معناي «سردر بلند» يا «درگاه بلند» هستند. از اين سر در بلند كه تماماً با سنگ سماق ساخته شده به قصر وارد مي شويم و به وسيله پلكاني كه در دو طرف تعبيه شده اند به طبقات فوقاني مي رسيم.

در طبقه همكف دو تالار وجود دارد كه در آن روزگار به امور اداري و ديواني اختصاص داشت و صدرخانه يا كشيك خانه ناميده مي شدند.

در طبقه سوم، ايوان بزرگي است كه بر 18 ستون بلند و رفيع و استوار است. اين ستون ها در آن زمان پوشيده از آئينه بوده و سقفي با صفحات بزرگ كه با نقاشي ها و آلت هاي چوبي تزئين شده بودند بر فراز آن قرار گرفته است. در وسط اين ايوان حوض زيبائي از مرمر و مس وجود دارد كه قرينه آن در تزئينات زير سقف انعكاس يافته است.

اين تالار از الحاقات كاخ است كه در دوران جانشينان شاه عباس اول بنا شده است. در پشت اين ايوان تالار بزرگي است با اتاق ها و طاق هاي بسيار كه نقاشي هاي زيبائي بر ديوارهاي آن مشاهده مي شود.

از ايوان كوچكي كه پشت اين تالار است گنبد زيبا و ساده توحيد خانه نمايان است. در دوران صفويه در شب هاي جمعه گنبد محل تجمع صوفيان و دراويش بود. سالني كه اين گنبد بر فراز آن استوار است و اتاق هاي اطراف آن در حال حاضر به كلاس هاي درس دانشگاه پرديس اصفهان اختصاص دارد. اكثر جهانگردان و سياحان خارجي و همچنين نمايندگان كشورهاي مختلف اين تالار را به منزله جايگاهي دانسته اند كه از آن مسابقات مختلف و بازي هاي معمول آن عصر مثل چوگان بازي و غيره را تماشا مي كرده اند. طبقات بعدي هر كدام شامل يك سالن بزرگ در وسط و چندين اتاق كوچك در اطراف هستند.

آنچه عالي قاپو را در عداد آثار باشكوه و بسيار نفيس قرار داده است علاوه بر مينياتورهاي كار هنرمند معروف عصر صفوي رضا عباسي، گچبري هاي آخرين طبقه است كه تالار آن به «اتاق موسيقي» يا «اتاق صوت» نيز معروف است. در اين قسمت از كاخ شكل انواع جام و صراحي در ديوار تعبيه شده است. ساختن و پرداختن اين اشكال به غير از نمايش زيبائي و خلاقيت و ابتكار هنرمندان گچكار براي اين بوده است كه انعكاسات حاصله از نغمه هاي نوازندگان و اساتيد موسيقي به وسيله اين اشكال مجوف گرفته شود و صداها طبيعي و بدون انعكاس به گوش برسند.

«فرد ريچاردز» كه خود نقاش معروفي بوده و در اواخر عصر قاجاريه به ايران آمده درباره تزئينات گچبري اين اتاق مي نويسد: « ... اين تورفتگي ها مانند قطعات مختلف بازي معما با تناسب خاصي پهلوي يكديگر قرار گرفته اند... » گذشته از گذشت زمان كه متأسفانه به عالي قاپو لطمات فراوان زده است عوامل مخرب ديگر مانند حمله و استيلاي افغان ها و جنگ هاي مختلف و انتقال پايتخت از اصفهان و بي توجهي حكام بعد از صفويه خسارات جبران ناپذيري به بنا وارد آورده است.

 در دوران قاجاريه عالي قاپو چند سال محل سكونت و كار ظل السلطان بود و او تغييراتي در كتيبه هاي آن داد. كتيبه هاي جبهه شرقي بنا و الواح خط نگاشته سردر ورودي كه طي اشعاري به تعميرات سال 1274 اشاره مي كند مبين همين مطلب است.

در چهل ساله اخير به دليل آن كه خطر ويراني، كاخ عالي قاپو را تهديد مي كرد و همچنين به علت توجه مردم و ارگان هاي دولتي به ميراث هاي فرهنگي، مرمت هايي توسط هيأت هاي متخصص داخلي و خارجي در آن انجام گرفته است.

به طور كلي بناي عالي قاپو به عنوان يك بناي تشريفاتي خوش ساخت و زيبا دستاورد ديگري است از هنر معماري دوران صفويه كه از فراز آن منظره شهر باستاني اصفهان و تغيير و تحول 1000 ساله آن به خوبي نمايان است.

 

بازار قيصريه

سر در بازار قيصريه در ضلع شمالي ميدان واقع شده و به عنوان ورودي اصلي بازار شاهي و محور اتصال اصفهان دوره سلجوقي و شهر دوره صفوي مي باشد.

كاشي كاري هاي بخش فوقاني سر در، نمادي از برج قوس، به شكل نيم تنه انسان و نيم تنه ببر، با دم اژدها است كه نشان از طالع شهر اصفهان و زايش آن را دارد. قسمت تحتاني سردر، با نقاشي تزئين شده و حاوي تصاويري از جنگ شاه عباس اول و ازبكان و همچنين پذيرائي از سفراي اروپائي است .

در حال حاضر پس از گذشت چهار سده از ساخت آن، اين بازار بزرگ همچنان به حيات خود ادامه داده و مملو از كالاها و رفت آمد مردم است.

 

كاخ چهلستون

با انتخاب اصفهان به پايتختي و گسترش شهر به طرف جنوب و احداث ميدان امام طرح استقرار كاخ هاي شاهي به وسيله شيخ بهائي ريخته شد.

انتخاب فضائي وسيع در مجموعه اي كه در آن روزگار (دولتخانه) ناميده مي شد و بررسي هائي كه براي آينده صورت مي گرفت تماماً حكايت از ذوق و استعداد و خلاقيت شيخ بهائي دانشمند بلند آوازه صفويه دارد.

مجموعه كاخ هائي كه شروع آنها عالي قاپو بود تا ميدان اصلي و مركزي چهارباغ عباسي ادامه داشت در اين محوطه بزرگ كه چند كاخ سلطنتي نيز مستقر بود عماراتي مانند تالار اشرف، جبه خانه، ركيب خانه، كشيك خانه، تالار طويله، كاخ هشت بهشت، توحيد خانه و برخي عمارات ديگر ساخته شد.

از جمله اين بناها ساختمان كوچكي بود كه شاه عباس اول در باغ جهان نما به صورت كوشك يا كلاه فرنگي احداث كرد و در زمان شاه عباس دوم توسعه يافت و چهلستون ناميده شد. ايوان اصلي بر بيست ستون استوار است كه در دوران صفويه از آئينه كاري هاي بسيار زيبا پوشيده شده بود.

بسياري از محققين وجه تسميه كاخ را انعكاس بيست ستون بر استخر زيبا و بزرگ عمارت مي دانند. البته نقشي كه عدد 40 در ادب فارسي دارد نيز شايد دليل ديگري بر ناميده شدن عمارت به چهلستون باشد (اين عدد نشان تعدد و كثرت است)

ايوان كاخ چهلستون مركب از دو بخش است يك بخش كه بر 18 ستون چوبي و رفيع استوار است چهار ستون وسط كه بر روي 4 شير سنگي قرار گرفته و حجاري آن ها به گونه اي است كه دو شير به يك سر انسان نشان داده مي شود. از دهان اين چهار شير آب فوران مي كرد و به حوض مرمري تالار مي ريخت. قسمت ديگر كه كمي مرتفع تر است سردر ورودي تالار را تشكيل مي دهد و در بعضي منابع آن را تالار آئينه ناميده اند. اين قسمت بر دو ستون قرار گرفته و سراسر آن مزين به آئينه كاري وسيع و پركاري است كه در آن آئينه هاي ريز و خوش نقش به صورت معرق در كنار آئينه هاي قدي و خشتي به كار رفته اند. سقف تالار از قاب هاي چوبي و به اشكال مختلف هندسي ساخته شده اند. تصوير قرينه حوض مرمرين وسط ايوان در تزئينات سقف مشاهده مي شود. اين قرينه سازي شباهت بسياري با ايوان عالي قاپو دارد.

تالار مركزي كاخ كه اختصاص به ميهمانان خارجي و شخصيت هاي كشورهاي ديگر داشت حاوي نقاشي هائي است كه وقايع تاريخي دوران هاي مختلف را بيان مي دارند. اين سالن با شكوه كه بر گنبدي منقوش استوار است با لچكي هاي رنگارنگ و طرح هاي طلايي و شفاف از شاهكارهاي هنري آن عصر محسوب مي شوند.

نقاشي هاي موجود در تالار مركزي كاخ كه برخي از آن ها در عصر قاجار نقاشي شده اند شرح پذيرائي شاه عباس اول و دوم و شاه طهماسب از امراي تركستان و همايون هندي و نيز جنگ شاه اسماعيل اول با ازبكان است. دو تصوير ديگر كه يكي روبروي در ورودي تالار و ديگري مقابل آن است جنگ چالدران در دوران شاه اسماعيل اول و جنگ كرنال در زمان نادر شاه افشار را به نمايش مي گذارد.

اين دو تصوير در اوائل عصر قاجاريه نقاشي شده اند. در دو طرف تالار ستون دار اتاق هايي است كه در حال حاضر براي نمايشگاه هاي فصلي مورد استفاده قرار مي گيرند. اين اتاق ها نيز شامل نقاشي هائي است كه برخي از آن ها شاهكار مسلم نقاشي به حساب مي آيند.

بيشتر اين نقاشي ها در زمان حكومت ظل السلطان زير لايه اي از گچ پنهان شده بود كه با كمك كارشناسان و متخصصان از زير گچ بيرون آمده و مرمت شده اند.

استخر كاخ علاوه بر زيبائي باعث لطافت هوا مي گردد. در چهار طرف اين استخر مجسمه هائي قرار دارند كه مربوط به عمارت چهلستون نيستند و به هنگام تخريب قصر سرپوشيده به اين محل منتقل شده اند.

به نوشته برخي از مورخين، اين عمارت در اواخر دوران صفوي دچار آتش سوزي مهيبي شد و قسمت هايي از آن در آتش سوخت.

به طور كلي در عمارت تاريخي چهلستون نقوش تركيبي ديوارها و سقف تالار كه در قالب هاي زيباي لچك و ترنج قرار گرفته اند و خطوط اصلي تقسيمات بنا كه تركيب زيبايي از نقاشي و كاشيكاري و ساير تزئينات متعدد و متنوع هستند اين اثر با شكوه را به صورت يكي از بارزترين نمونه هاي معماري دوران صفويه درآورده است.

در حال حاضر عمارت چهلستون به صورت باغ موزه اي كه سالن مركزي آن محل نمايش برخي از آثار هنري دوران هاي مختلف ايران است مورد بازديد جهانگردان خارجي و مهمانان داخلي قرار مي گيرد.

 

كاخ هشت بهشت

از كليه كاخ هاي با صفا و كلاه فرهنگي هائي كه در كنار چهارباغ احداث شده بود فقط كاخ هشت بهشت باقي مانده است. اين عمارت باشكوه كه روزگاري زيباترين كاخ عالم هم ناميده مي شد در سال 1080 هجري و به روزگار شاه سليمان صفوي در نزديكي باغ بلبل ساخته شد.

اين بناي دو طبقه با طاق هاي زيبا و تزئينات فراوان و هماهنگ دست به دست هم داده تا يكي از نمونه هاي درخشان معماري عصر صفويه را به نمايش بگذارند.

كليه سياحان و جهانگرداني كه از اصفهان بازديد كرده و موفق شده اند به درون كاخ هشت بهشت راه يابند آن را بهترين بناهاي دنيا ناميده اند. يكي از آن ها كاخ هشت بهشت را با عبارت «... فرح انگيز تر از مجلل ترين كاخهاي ممالك اروپايي» توصيف كرده است.

باغ وسيعي كه عمارت در آن واقع شده جزئي از باغ بزرگ نقش جهان بوده است كه شاه اسماعيل اول احداث كرد و در زمان جانشينان او به خصوص شاه عباس اول به قطعات متعددي تقسيم شد.

اين قصـر با شكوه از همان ابتداي احداث «عمارت هشت بهشت» «هشت به هشت» و «هشت در بهشت» ناميده مي شده است.

بخش مركزي كاخ به صورت 4 صفه ساخته شده و ايوان آن رو به شمال است. سقفي كه بر فراز اين بناي 4 صفه استوار است پوشيده از مقرنس هاي گچي خوش رنگ و خوش طرح است.

اتاق هاي طبقه اول در 4 گوشه عمارت تزئيناتي از گچبري و نقاشي دارند. در طبقه دوم عمارت نيز مجموعه اي از رواق ها و اتاق ها و طاق ها و پنجره ها بر زيبائي آن مي افزايد. اين طبقه به راهروها و اتاق هاي متعددي تقسيم شده كه هر يك تزئينات خاصي دارند. در برخي حوض آب و در بعضي بخاري هاي ديواري تعبيه شده اند. ديوارها را نيز آينه هاي فراوان پوشانيده اند. تمام سقف هاي كاخ را نيز موزائيك هاي بسيار عالي پوشانيده و دالان ها و غلام گردش هاي بسيار زيبا و هماهنگ آن ها را احاطه كرده اند.

تزئينات عمارت در دوران صفويه به حدي باشكوه و هنرمندانه بوده كه هيچ سياحي از اعجاب و تحسين آن ها خودداري نكرده است.

آنچه در اين عمارت حائز اهميت است ارتباطي است كه ميان فضاها و قسمت هاي مختلف آن پديد آمده است. اين ارتباط باعث شده تا عمارت هشت بهشت اصفهان در عين تنوع و گوناگوني و تعدد فضا از وحدت و يكپارچگي و تزئينات قابل توجه برخوردار شود.

متاسفانه امروز از نرده هاي چوب زرنگار و قاب ها و جام هاي بلور و آلت هاي شيشه اي رنگارنگ ظريف اثري بر جاي نمانده است چرا كه در دوره هاي بعد از صفويه و به خصوص در عصر قاجاريان تغييرات بسياري در آن داده شد. اين تغييرات به حدي است كه برخي از سياحان آن را از دوران قاجار به حساب آورده اند.

در اواخر دوران قاجار عمارت هشت بهشت به مالكيت خصوصي اشخاص در آمد و از زيورهاي نفيس و گرانبهاي دوره صفويه عاري گرديد به طوري كه امروز از آن همه شكوه و فريبندگي داخل كاخ و درختان چنار و تناور و گل هاي ياس سفيد و سرخ كه در حاشيه خيابان هاي آن روئيده بودند و همچنين از آب نماها و جوي هاي آب روان اثري بر جاي نمانده است. با همه دخل و تصرفات به گفته «آندره گدار» كه سال ها باستانشناسي ايران را اداره كرده است: « ... كاخ هشت بهشت با تالاري كه از هر سو باز است و با چهار عمارت كلاه فرنگي در طبقه هشت بهشت در چهار گوشه خود هنوز هم تركيب اصلي و مختصري از لطف و ملاحت روزگاران گذشته را حفظ كرده است.»

 

كليساي وانك

از جمله بناهاي تاريخي جلفاي اصفهان كه پس از كوچ ارامنه جلفاي ارس در قفقاز به اصفهان ايجاد گرديد كليساي وانك مي باشد. نام ديگر اين كليسا آمنا پركيج به مفهوم «نجات دهنده مقدس» است و در سال 1655م تحت نام كليساي جامع وانك بر شالوده نمازخانه اي قديمي بنا گرديد. اين كليسا شامل چند بخش نظير نمازخانه، كتابخانه، و موزه مي باشد. بخش اصلي كليسا (شماره خانه) كه تلفيقي از مكتب معماري و نقاشي اصفهان عصر صفوي و هنر ارامنه را در خود جاي داده، به گونه بسيار زيبائي بنا شده و در آن، ديوار نگاره هاي زيبائي حاوي روايات انجيل مقدس درباره انسان و روز رستاخيز به تصوير كشيده شده، موزه كليساي وانك كه در بخش شمالي كليسا واقع شده يكي از بزرگترين موزه هاي ارامنه در جهان مي باشد و شامل كتب مختلف انجيل در دوران تاريخي و تابلوهاي نقاشي و نظائر آن است كه در طول تاريخ چهار صد ساله توسط ارامنه گردآوري شده است.

 

 
 
 
تاریخ به روز رسانی: 1394/04/21
تعداد بازدید: 792
كليه حقوق اين پايگاه متعلق به استانداري اصفهان ميباشد.
Powered by DorsaPortal